Met zestien lentes op de teller staat het grootste deel van het leven hem nog op te wachten. Het houdt de rapper/producer Alois Maddens niet tegen van volwassenheid te brengen met elke volgende track. Zowat heel de Belgische hiphopscene houdt hem in de gaten, nu het grote publiek nog.

Hoe ben je beginnen muziek maken?

“Ik had altijd al liefde voor hiphop, waardoor ik thuis ben beats beginnen maken. Het interesseerde me hoe die instrumentals gemaakt werden. Dat was zo’n vier jaar geleden, toen ik twaalf was. Ik had rapper Letterfretter Mike gestuurd met de vraag of hij me wilde helpen beginnen. Hij is dan naar mijn huis gekomen om een programma te installeren, sindsdien ben ik nooit gestopt. Ik zette mijn eerste beats ook al online, al is dat achteraf gezien niet zo slim. Het enige voordeel is dat mensen mijn evolutie kunnen zien, want die eerste beats trokken op niet veel (lacht).”

Hoe maakte je die beats?

“Eerst deed ik dat op een programma genaamd ‘Reason’, met mijn eigen ingespeelde melodieën. Dat was vrij basic. Later kocht ik, geïnspireerd door legende DJ Premier, een MPC waarmee ik begon te samplen. Ik heb me daar toen een jaar lang op toegelegd. Ondertussen ben ik daar wel van afgestapt, ik speel weer alles zelf in. Af en toe een samplen is leuk, maar niet te veel. Ik vind het fijner om zelf te spelen want dan ben je veel vrijer in je keuze. Ook twijfel ik over de ethiek achter samplen. Is het niet gewoon stelen om een bestaande melodie te nemen en er een beat onder te zetten? Tenzij je als DJ Premier de sample gaat omvormen tot iets compleet nieuws, dan kan het wel. Maar gewoon loopen, dat is stelen.”

Je kent nu meer van muziek doordat je twee jaar geleden bent veranderd van school. Hoe ging dat in zijn werk?

“Ik deed tot twee jaar geleden ASO, maar dat was echt niets voor mij. Moest ik daar langer gezeten hebben, dan was ik nu niet zo’n gelukkige jongen geweest. Ik ben naar het Muda in Evergem gegaan, een KSO school. Daar krijg je een hele brede opleiding, vervolledigt met muziektheorie. Dat is de reden dat ik nu niet meer hoef te samplen, ik weet hoe alles in mekaar zit. Dat heeft veel geholpen, ik moest echt iets gaan doen dat me lag, ik kon niet langer hele dagen met tegenzin op school zitten. School was altijd een probleem, muziek was altijd mijn passie. Nu dat ik de twee kan combineren voelt school minder als een verplichting aan, en is het een veel minder groot probleem.”

Dus het is wel de bedoeling van je muziek, je werk te maken?

“Ik ga dat zeker proberen. Ik hoop erop, maar verwacht het niet. Mij maakt het niet uit, ik wil gewoon iets creatief met muziek doen. Of dat nu hiphop is of niet, maakt me weinig uit. Het enige wat je mij wel nooit zou moeten vragen is iets producen voor Niels Destadsbader, ik moet wel creatief vrij zijn.”

Ben je begonnen als producer?

“Nee, eerst met teksten schrijven. Ik zat in het zesde leerjaar en schreef hier en daar al wat raps. Ik ben er een tijdje minder mee bezig geweest om me toe te leggen op het producen, maar nu combineer ik de twee. Ik ben nog steeds meer aan het producen, want een tekst schrijven kan ik niet op elk moment van de dag. Ik kan mijzelf niet dwingen om een tekst te schrijven. Als ik dat doe, dan zit ik er uren aan en ben ik nooit honderd procent tevreden met het resultaat. Soms begin ik met één zin en vloeit de rest er binnen het halfuur uit, en dat zijn meestal mijn beste teksten. Als ik aan een lied begin, is dat meestal ook niet met de tekst. Als je een bestaande beat hebt, dan kan je je flow daar beter op aanpassen. Dan klinkt het meer organisch. Pas op, heel soms heb ik al een tekst van zestien bars, en maak ik er een beat rond met de juiste sfeer. Ik heb niet echt een bepaalde manier van aan een lied te beginnen.”

Wie zijn je voorbeelden?

“In het begin was dat vooral Eminem, al ben ik daar nu wat van afgestapt. Ik ben zeker niet de enige die door hem geïnspireerd is, zowat heel de generatie huidige rappers waarschijnlijk. Hij was echt de held. In die tijd was ik meer op oldschool hiphop. Gasten als DJ Premier en J Dilla zijn enorm grote invloeden geweest. Ik apprecieer die zaken nog steeds, maar veel dingen die nu uitkomen inspireren mij ook. Anderson .Paak, Tyler, The Creator, Zwangere Guy, Tom Misch,… Het zijn er veel te veel om op te noemen. Het is ook niet meer exclusief hiphop nu, ook meer jazz-achtige zaken.”

Wat was voor jou een muzikaal hoogtepunt tot nu toe?

“Niet perse het zotste wat ik ooit gedaan heb, maar wat wel een enorme indruk op me achterliet, was een beatbattle in Antwerpen. Dat was drie jaar geleden. In eerste instantie mocht ik niet eens meedoen, omdat ik te jong was. Ze hebben echter een uitzondering gemaakt omdat ze mijn beats toch goed vonden. Uiteindelijk ben ik als tweede geëindigd, maar dat was niet het gekste. Het feit dat ik in de backstage zat met bekende UK rapper Dirty Dike, was echt een hoogtepunt. Hij deelde me zelfs op zijn facebookpagina. Mijn grootste optreden tot nu toe was op de laatste editie van Hip Hop Hooray in Gent. Daar was ik echter niet zo tevreden van. Ik moet nog veel werken aan veel zaken.”

Wat vind je belangrijk in een lied? Wat maakt of kraakt het?

“Ik hecht veel belang aan de realness. Dat het iets wilt zeggen, er zit een boodschap in. Lege muziek kan leuk zijn om op te feesten, maar als ik op mezelf iets wil luisteren, moet het iets met betekenis zijn. Of muzikaal interessant. Het hangt vaak af van het geheel, er zijn geen specifieke zaken die me gaan aantrekken of afstoten in een lied. Vooral de sfeer moet kloppen.”

In hiphop is het soms moeilijk te zoeken naar betekenis, dezer dagen.

“Als je teruggaat naar de roots van hiphop, is hiphop niet eens echt muziek. Het is eerder een beweging, een echte levensstijl. Het is begonnen met mensen die niets hadden, en iets maakten om een aanklacht tegen hun maatschappij en omgeving te brengen. Dus als je tegen mij spreekt over een hiphoplied, dan zou ik wel zeggen dat er iets van boodschap moet inzitten. Of iets rebels, het tegengaan van de stroming. Volgens mij kan je dus een onderscheid maken tussen hiphop en rap. Hiphop belichaamt de realness en de boodschap, terwijl rap gaat om woorden rijmen en feestjes bouwen. Ze zijn allebei leuk, maar liggen ver uiteen.”

Draag je die realness uit in je eigen muziek?

“Ik probeer dat. Als ik over iets rap, wil ik niet dat het overdreven is. Het moet iets echt zijn dat ik mij opkomt. Ik wil niet dat mensen een verkeerd beeld van mij hebben, ik wil dat ze naar mijn muziek luisteren en mij leren kennen. Daarom was ik ook niet zo tevreden over Hip Hop Hooray. Was dat wel het type optreden dat ik wilde geven? Van nature uit ben ik een rustig persoon, ook op muzikaal vlak. Dat staan springen en moshpits maken is leuk en ik wil dat wel doen, maar met mate. Anders wordt het snel oppervlakkig. Daarom weet ik niet of dat iets voor mij was, ik wil gewoon dat het écht is, ik wil brengen waar ik voor sta.”

Dat optreden op Hip Hop Hooray was samen met je rap-partner VLB. Hoe is dat gouden duo ontstaan?

“Twee jaar geleden heb ik met leren kennen op een evenement van de organisatie ACT. Dat was een wekelijkse bijeenkomst waar jazzmuzikanten van het conservatorium samenzaten met rappers om liedjes te maken. Daar hebben we elkaar ontmoet, en hebben we afgesproken om samen muziek te maken. We zijn dat gewoon blijven doen.”

Wat kunnen we van jou verwachten binnenkort?

“Concrete plannen heb ik niet echt. Ik ben wel aan enkele nummers bezig die ik later in een EP zou gooien. Ook met andere mensen ben ik aan het werken, waaronder nieuwe nummers met VLB. Ik ga Lionel Mupenzi’s volgende EP producen, dat gaat ook gek worden. Hij is echt een goede zanger, dat kan echt dik gaan.”

We houden onze adem in!

Gewapend met harp en pedalen maakt Zem al sinds enkele jaren Vlaanderen’s concertzalen onveilig. De mysterieuze zangeres bouwt gestaag verder aan haar groeiende merk door het blootgeven van haar ziel. We hebben het over haar drijfveren en zorgen in een constant evoluerende wereld.

Wanneer is de liefde voor muziek begonnen?

“Sinds altijd. Ik luister er al naar sinds ik een kind was en zong al van kleins af aan. Op mijn negen jaar ben ik harp beginnen volgen op de academie, met als tweede instrument piano. We kregen wel zangles, maar dat was eerder een standaard vak. Echte stemtraining heb ik nooit gehad.”

Als negenjarige kiezen voor harp, hoe gaat dat in zijn werk?

“Ik zou nooit voor de harp gekozen hebben als ik er niet mee in contact was gekomen. Ik had een vriendinnetje wiens moeder les gaf op het conservatorium. Ik kwam daar regelmatig over de vloer en zag haar harpen staan. Het is een niet veelvoorkomend instrument en weinig mensen kunnen dat, dus ik wou dat kunnen.”

“Na de muziekacademie heb ik geen conservatorium gevolgd, maar ben ik privé lessen gaan volgen in Brussel bij Susanna Mildonian, één van de top-harpisten. Maar ik wilde dat klassieke pad niet volgen. Ik wilde iets anders doen met wat ik geleerd had, maar in die tijd ging dat niet, want je wordt echt naar dat klassiek circuit geduwd. Zeker met harp, het meest klassieke instrument dat je je kan voorstellen. Daarom besloot ik me toe te leggen op piano en het ontwikkelen van mijn skills als singer-songwriter. Dat was toen ik zestien jaar was. Dat is eigenlijk allemaal begonnen via mijn broer. Hij maakte deel uit van een hiphopformatie die later zou uitgroeien tot Rauw en Onbesproken. Ik deed met die gasten mee, ik zong de refreintjes en speelde de pianolijnen. Toen ben ik ook begonnen met eigen songs te schrijven. Ik ben dan ook zes jaar gestopt met harp spelen, het is pas sinds twee jaar geleden dat ik opnieuw ben begonnen.”

Hoe begint u met het schrijven aan een lied?

“Het hangt er van af. Ik kan op de trein zitten met een melodie in mijn hoofd, en daar al wat zinnen rond zoeken. Bij thuiskomst vlieg ik naar mijn harp en maak er de muziek rond. Maar het kan evengoed zijn dat ik aan het spelen ben, en plots een leuke riff ontdek. Dan begin ik eerst dat idee muzikaal uit te werken, en de tekst er achteraf op zetten. Er is niet echt een duidelijk stramien dat ik volg. Qua onderwerpen haal ik veel inspiratie uit mezelf als persoon, maar ook hoe we leven. Ik ben veel bezig met hoe wij als mens in de maatschappij staan.”

Hoe staan de we dan in de maatschappij?

“Ik vind dat het heel moeilijk wordt om jezelf te zijn. Er wordt een enorme druk op ons uitgeoefend, we worden al van jongs af aan in een bepaalde richting geduwd die de rest van ons leven zal bepalen. Het is heel moeilijk om vanuit jezelf te vertrekken en te doen wat je zelf wilt. Je moet op een week heel veel werken om alleen al te overleven, dan heb je twee dagen om te bekomen, en maandag vlieg je er weer in. Je zit echt in een draaimolen waar het heel moeilijk is om eruit te raken.”

“Door mijn adoptie kon ik mij sneller losscheuren van de blik van anderen. Daar ben ik wel blij om.”

“Je moet je aanpassen om te overleven. Ik denk dat mijn bewustzijn daar rond een deel komt door het feit dat ik geadopteerd ben. Ik ben geboren in Ethiopië. Mijn vader heb ik nooit gekend en mijn moeder stierf toen ik erg jong was. Op driejarige leeftijd ben ik met mijn broer in een weeshuis terecht gekomen en van daaruit geadopteerd door een Belgisch-Nederlands gezin. Je komt dan in een compleet vreemd milieu en je moet je aanpassen aan een compleet nieuwe wereld. De fascinatie voor dat aanpassen aan de blikken van andere mensen, dat is altijd wel een deel geweest van mijn zijn. Veel van mijn teksten gaan daar ook over, we worden gedwongen om ons aan te passen, maar aan wie? En aan wat? En waarom? In welke mate verlies je je authenticiteit en je vrijheid?”

U bent duidelijk met de maatschappij bezig. Wat wilt u losmaken bij de mensen?

“Ik probeer vooral mensen te inspireren. In één van mijn teksten zing ik ‘we are slaves, but happy ones‘. De staat of regering of wie dan ook beweert dat wij als burger vrij zijn, maar dat is zeer relatief. We zijn vrij om te werken en te consumeren, maar tegelijk houdt die cirkel ons gevangen. En het onderwijs en de media dragen er nog toe bij om ons op die manier gevangen te houden. Maar als je daar iets over zegt krijg je al snel rare blikken naar je gegooid. Het zijn ook net de blikken van je dichte omgeving die het meeste impact op je hebben. Je krijgt van je omgeving een bepaalde stempel mee, waardoor je denkt dat je op een bepaalde manier moet leven. Ik was vroeger heel gevoelig voor die druk van de mensen rondom me. Maar ik denk dat ik net dankzij mijn adoptie sneller gevoeld heb dat het hun blik is, en niet noodzakelijk die van mij. Waardoor ik me sneller van die blik kon losscheuren. Daar ben ik wel blij om.”

Is er een onderscheid tussen de Zem thuis en de Zem op het podium?

(Denkt na) “Ik denk niet dat daar een verschil in zit. Ik probeer mijn muziek heel dicht bij mij te houden, zodat het publiek een connectie kan voelen. Daarvoor moet ik ook compleet mijzelf zijn. Voor een optreden ben ik dan ook niet nerveus, ik moet me niet onderdompelen in een soort personage. Ik denk dat mensen fan van mijn werk worden omdat ze merken dat het echt iets van mezelf is.”

“Ik leef mijn droom al, het is niet de bedoeling om superster te worden.” 

Wie waren uw helden? Wie heeft u geïnspireerd?

“Om echt een allround kunstenaar te worden? Bob Dylan en Nina Simone. Als je Nina ziet, of stage of on stage, dat is altijd 100% Nina. En Dylan voor zijn teksten, maar eigenlijk voor alles. Dat is gewoon God. George Brassens voor de Franstalige chansons… Maar mijn helden zijn eigenlijk iedereen die zoveel mogelijk probeert om vrij te zijn. Daarbij zitten ook Leonard Cohen, Stromae en Zita Swoon. En nu bijvoorbeeld Billie Eilish.”

Vindt u dat er genoeg steun is voor artiesten in België?

“Wat je vooral als artiest of kunstenaar doet is uw creativiteit delen met mensen en hopen dat je daar van kunt leven. Maar als je iets maakt is het heel belangrijk dat je tijd hebt, tijd om naar jezelf te kijken, om inspiratie op te doen, om te repeteren,… Maar als je vast zit in die tredmolen van werken, lenigen afbetalen, kinderen,… dan is tijd net iets ontzettend schaars. Iedereen heeft tijdgebrek, niet alleen artiesten. Tijd voor je zelf, om je zelf te ontplooien. Maar je zit nu eenmaal op die draaimolen waar je niet af kunt, je hebt geen tijd om even te rusten en na te denken. Moest er iets bestaan als een basisinkomen zodat je genoeg geld hebt om gewoon te overleven, dan zouden mensen meer tijd hebben voor zichzelf… Wil je meer geld verdienen, dan kan dat, maar wil je meer tijd, dan zou dat ook kunnen. Dat zou de regering bijvoorbeeld kunnen doen, maar voor de rest moet de regering zich zo min mogelijk met kunst bezighouden. Het voordeel van nu in deze tijd te leven is ook dat je met sociale media heel veel zelf kunt doen en het engagement met je fans zelf kunt maken en opbouwen, zonder dat je overheidsinstanties nodig hebt.”

Als afsluiter, wat hoopt u nog te bereiken?

“Ik ben al blij dat ik kan doen wat ik altijd al graag zou willen doen. Ik leef mijn droom al, het is niet de bedoeling om superster worden. Als ik gewoon kan blijven doen wat ik nu doe, ben ik al gelukkig. Ik ben heel blij als ik hoor dat mensen het tof vinden wat ik doe, dat het ze inspireert om anders te denken of te voelen, of al gewoon om te voelen,… dan is het voor mij goed.”

Zem op social media:

https://www.facebook.com/ZEMartist/

https://www.zem-music.com/

https://vi.be/zem